Milyonlarca insanı kurtaran cesur kimyager: Valery Legasov

Çernobil faciasının perde arkasında yaşananları araştıran saygıdeğer bir bilim insanıydı Valery Legasov. Facianın ikinci yıl dönümünde intihar eden kimyager, ölümüyle birlikte milyonlarca insanın hayatını kurtarmıştı… (Onedio - Hera Syndulla)

Eklenme Tarihi: 11 Haziran 2019

Çernobil felaketi hakkında kapsamlı bilgi sahibi olmasanız bile Chernobyl dizisini takip ettiyseniz, Jared Harris’in hayat verdiği bilim insanı Valery Legasov’un adını anımsıyor olmalısınız.

1 Eylül 1936 tarihinde işçi bir ailenin çocuğu olarak dünyaya gelen Legasov, gençlik yıllarından itibaren kendini bilime ve insanlığa adamıştı. Moskova Mendeleyev Rusya Kimya Teknolojisi Üniversitesi’nden mezun olduktan sonra Kurchatov Enstitüsü’nde yüksek lisans ve doktora eğitimlerini tamamladı ve 1976’da profesör olup 1983’ten itibaren Moskova Üniversitesi Kimya Fakültesi’nde Radyokimya ve Kimyasal Teknoloji bölüm başkanlığını yürüttü.

Gördüğünüz gibi, akademik olarak oldukça parlak bir geçmişi vardı Legasov’un. Pek çok insanın gıptayla bakacağı bir hayatı olduğu da söylenebilir elbet, ta ki 26 Nisan 1986 tarihinde yaşanan o felakete kadar…

O sabah güne sakin başlayan Legasov, gelen bir telefonun ardından Çernobil’deki nükleer tesiste yaşanan kazayı öğrendi. Legasov’a bölgeyi incelemeye gidecek olan bir ekipte yer alacağı söylendi. Her ne kadar ekibin başında Legasov yer almasa da, kendisi bu ekibin ‘yüzü’ olacaktı. Kimya ve moleküler fizik konularında uzman olan Legasov, nükleer reaktörler konusunda uzman olmasa bile ekipte yer alabilecek akla en yatkın adaydı. Üstelik hükûmet kanadı, reaktördeki patlamanın yakıt depolarından birinde gerçekleştiğini ve ciddi bir sorunla karşılaşılmayacağını düşünüyorlardı.

Ancak Legasov helikopterle olay yerine geldiğinde bunun basit bir patlama olamayacağını fark etmişti. Dört numaralı reaktörün 300 metre yakınından geçerken yaşanan faciaya bizzat tanık oldu...

Patlamanın boyutu öyle büyüktü ki, ortamdaki radyasyonu ölçmeye çalışırken cihazlar bile bozuluyordu. Bu ortamdaki insanların bir an evvel çevreden uzaklaştırılması gerekiyordu, yoksa felaket inanılmaz boyutlara ulaşabilirdi. Legasov, insanların acilen bölgeden tahliye edilmesi gerektiğini yetkililere iletmiş ancak bu talebi 36 saat sonra kabul edilmişti. Pripyat ve civarında yaşayan 300 bin kişi tahliye edildi edilmesine ama geride bütün dünyayı etkileyecek kadar tehlikeli bir reaktör kalıntısı vardı…

Çernobil’de kalmaya devam ettiği her dakika, Legasov’un ömrünü biraz daha kısaltıyordu. Maruz kaldığı yüksek radyasyon yüzünden en fazla birkaç yıl daha hayatta kalabilirdi.

Ancak Legasov, kendi canı pahasına olsa bile reaktör kalıntılarını temizlemek için Çernobil’den ayrılmadı. Patlamadan sorumlu tutulan Sovyet Rusya, uluslararası alanda itibar kaybediyordu. Bu durumun önüne geçmek için bir kere daha Legasov’un yardımına başvuruldu. Legasov, Viyana’daki Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu’nun toplantısına katıldı ve patlama hakkında 400 sayfalık bir rapor sundu. Kendisine sorulan soruları tek tek cevapladı ve suçun Sovyet Rusya’ya ait olmadığını söyledi.